Mua IOST ở Thái Lan: baht, Bitkub và luật chơi của SEC

Trả lời nhanh

Nếu bạn sống ở Thái Lan, cách đơn giản nhất để mua IOST là cặp IOST/THB trên sàn Bitkub. Bạn nạp baht qua PromptPay hoặc chuyển khoản ngân hàng, đặt một lệnh, và thế là đã có IOST trong tài khoản. Lựa chọn thứ hai là Binance TH, nơi IOST chỉ được giao dịch theo cặp stablecoin, nên bạn phải đổi baht sang crypto trước. Cả hai sàn đều có giấy phép của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Thái Lan (SEC, tiếng Thái là ก.ล.ต.).

Giấy phép ấy không chỉ để treo cho đẹp. Từ năm 2025, lãi từ việc bán tiền mã hóa qua sàn được SEC cấp phép được miễn thuế thu nhập cá nhân đến hết năm 2029, trong khi nhà chức trách đã chặn thẳng tay một loạt sàn nước ngoài lớn. Với người cư trú tại Thái Lan, con đường có phép vừa hợp pháp vừa rẻ hơn khi tính thuế. Phần còn lại của bài viết đi qua luật lệ, các sàn, kênh nạp rút và những nét riêng của cộng đồng IOST Thái, kể cả biệt danh nổi tiếng เหรียญยาย.

Với bạn đọc Việt Nam, Thái Lan là một phép so sánh thú vị. Ở Việt Nam chưa có sàn nào được xác nhận cấp phép và cũng không có cặp IOST/VND, còn ở Thái Lan người dân đã mua IOST bằng tiền bản địa trên sàn hợp pháp từ cuối năm 2018. Nếu muốn đối chiếu với tình hình trong nước, hãy đọc thêm trang IOST tại Việt Nam.

Luật, cơ quan quản lý và thực tế thị trường

Nên tách riêng ba tầng: luật viết gì, cơ quan quản lý áp dụng luật ra sao, và các sàn thực sự vận hành thế nào. Lẫn lộn ba tầng này là lý do nhiều người chọn nhầm nền tảng.

Luật

Thái Lan quản lý tiền mã hóa theo Sắc lệnh khẩn cấp về kinh doanh tài sản số B.E. 2561 (2018). Sàn giao dịch, môi giới, đại lý, quản lý quỹ, tư vấn, lưu ký và cổng ICO đều cần giấy phép riêng, do Bộ Tài chính cấp theo đề xuất của SEC. Kinh doanh tài sản số mà không có giấy phép là tội hình sự. Từ ngày 1/4/2022, đơn vị được cấp phép không được hỗ trợ ai dùng tiền mã hóa làm phương tiện thanh toán, nên sàn Thái là nơi để giao dịch, không phải để trả tiền ly cà phê.

Cơ quan quản lý

SEC duy trì một sổ đăng ký công khai liệt kê mọi đơn vị được cấp phép, và đó là thứ đầu tiên bạn nên tra trước khi mở tài khoản ở bất cứ đâu. Năm 2025, SEC còn đưa USDT và USDC vào danh sách tiền mã hóa được chấp thuận. Cơ quan này khá quyết liệt trong thực thi. Tháng 3/2025, SEC nộp đơn tố cáo hình sự OKX cùng chín người quảng bá, sau đó thông báo năm nền tảng nước ngoài chưa có phép sẽ bị chặn từ ngày 28/6/2025.

Thực tế tại các sàn

Sàn được cấp phép ở Thái Lan tự thực hiện xác minh danh tính. Bitkub chẳng hạn xác minh công dân Thái bằng thẻ căn cước Thái, còn người nước ngoài cư trú tại Thái thì bằng hộ chiếu kèm giấy tờ cư trú, và chỉ trả baht về tài khoản ngân hàng Thái đứng tên chính chủ. Sàn cũng tự quyết định niêm yết đồng coin nào, và ở đây bức tranh khá hẹp: trong số các sàn có phép mà chúng tôi kiểm tra được, chỉ Bitkub có IOST giao dịch với baht.

Bảy sàn được SEC cấp phép

Trang tra cứu giấy phép của SEC liệt kê bảy công ty được cấp phép hoạt động như sàn giao dịch tài sản số: WaanX (Waan Exchange), Gulf Binance (Binance TH), TDX (Thai Digital Assets Exchange, thuộc nhóm SET), Upbit Exchange (Thailand), Z.comEX (GMO-Z.com Cryptonomics), Bitkub Online và Orbix Trade. Ngoài ra còn một danh sách dài hơn gồm các đơn vị môi giới và đại lý, chẳng hạn INVX, Bitazza và Coins TH, nhưng bài này tập trung vào nhóm sàn giao dịch.

Có một cái tên bạn có thể nghĩ sẽ xuất hiện nhưng lại vắng mặt. KuCoin Thailand, ra mắt năm 2025 sau khi tiếp quản ERX, không có trong danh sách SEC mà chúng tôi kiểm tra, và API công khai của sàn chỉ có bảy cặp baht, không có IOST. Đừng coi sàn này là có phép cho đến khi sổ đăng ký ghi nhận. Với Orbix, WaanX, TDX và Z.comEX, chúng tôi không tìm thấy dữ liệu thị trường công khai, nên không thể xác nhận các sàn này có niêm yết IOST hay không.

IOST thực sự được giao dịch ở đâu tại Thái Lan

Ba sàn có phép hiển thị IOST trong API, nhưng chỉ hai thị trường còn sống. Dưới đây là kết quả khi chúng tôi đối chiếu dữ liệu của chính từng sàn.

Thị trường trên Bitkub sâu đến đâu? Xét tương đối, đây là thị trường IOST lớn nhất Đông Nam Á mà chúng tôi tìm được. Trong ảnh chụp dữ liệu nghiên cứu, khối lượng IOST/THB mỗi ngày của Bitkub vào khoảng một phần mười thị trường IOST/USDT toàn cầu của Binance và lớn gấp chừng mười lần bất kỳ thị trường yên Nhật riêng lẻ nào. Mức đó đủ cho các lệnh nhỏ lẻ hằng ngày, nhưng một lệnh lớn vẫn sẽ đẩy giá, và chênh lệch giá mua bán trên CoinGecko khi chúng tôi xem là hơn một phần trăm. Để xem tỷ giá baht trực tiếp, hãy dùng bộ chuyển đổi bên dưới hoặc trang giá IOST.

Upbit Thailand đáng nhắc riêng, vì thương hiệu này cực lớn ở Hàn Quốc, nơi Upbit vận hành một trong hai thị trường IOST lớn nhất thế giới. Nhánh Thái Lan chỉ niêm yết BTC-IOST, và thị trường này hoàn toàn không có giao dịch, giá khớp gần nhất chỉ một satoshi. Hãy xem đó là một cặp niêm yết “ngủ đông”, không phải nơi để mua. Nếu muốn hiểu vì sao khối lượng ở Hàn Quốc khác hẳn, hãy đọc trang IOST tại Hàn Quốc.

Một thị trường gánh gần hết

Phần lớn giao dịch IOST của người Thái đi qua một sổ lệnh baht duy nhất. Điều đó giúp mọi thứ đơn giản, nhưng cũng có nghĩa phí, chênh lệch giá và chính sách rút tiền của một sàn quyết định gần như mọi giao dịch IOST ở Thái Lan.

Bitkub hay Binance TH?

Cả hai sàn đều hợp pháp với người cư trú tại Thái Lan và đều giữ bạn trong diện miễn thuế. Khác biệt nằm ở số bước. Trên Bitkub, baht mua thẳng IOST. Trên Binance TH, baht mua crypto rồi crypto đó mới mua IOST, nên bạn vượt qua hai lần chênh lệch giá thay vì một. Binance TH vẫn hợp lý nếu bạn đã có sẵn crypto ở đó hoặc muốn so giá giữa hai nơi.

Một ví dụ có số liệu sẽ giúp bạn thấy rõ phần phí. Nếu bạn chi 2.000 THB mua IOST trên Bitkub với mức phí 0,25% theo báo cáo, phí giao dịch là 5 THB. Lệnh tối thiểu của cặp IOST/THB trên Bitkub là 10 THB, nên ngay cả lần mua đầu tiên rất nhỏ cũng được. Trên một cặp thanh khoản mỏng, chênh lệch giá chứ không phải phí thường mới là chi phí ẩn lớn hơn, vì vậy hãy ưu tiên lệnh giới hạn thay vì lệnh thị trường khi có thể. Trang so sánh sàn IOST đặt các con số này cạnh những sàn ở quốc gia khác.

Mua IOST bằng baht, từng bước một

Quy trình dưới đây lấy Bitkub làm ví dụ vì đây là con đường baht trực tiếp duy nhất. Với Binance TH, logic tương tự nhưng có thêm một bước qua crypto. Phiên bản không gắn với quốc gia nào có trong bài cách mua IOST.

1. Mở và xác minh tài khoản

   Công dân Thái xác minh bằng thẻ căn cước qua NDID hoặc Dip-Chip, thậm chí có thể làm ngay tại 7-Eleven. Người nước ngoài cư trú dùng hộ chiếu kèm giấy tờ cư trú như thẻ hồng (pink ID card), giấy phép lao động hoặc thị thực không định cư. Tài khoản được duyệt từ 1/1/2025 từng bị giữ chức năng rút coin cho đến khi hoàn tất bước xác minh bổ sung, nên hãy làm xong mọi bước thật sớm.

2. Nạp baht

   Dùng mã QR PromptPay hoặc chuyển khoản từ tài khoản ngân hàng Thái đứng tên bạn, chẳng hạn KBank, SCB, Krungthai, Bangkok Bank hay Krungsri. Bitkub không thu phí nạp baht.

3. Mua trên thị trường IOST/THB

   Mở cặp IOST/THB và đặt lệnh giới hạn gần mức giá bán tốt nhất. Xem sổ lệnh trước, vì lệnh thị trường trên một cặp mỏng có thể khớp cao hơn hẳn giá gần nhất.

4. Quyết định nơi cất giữ

   Để lại một khoản nhỏ trên sàn để giao dịch, hoặc rút về ví của riêng bạn. Xem các lựa chọn trong bài ví IOST, và luôn điền memo khi chuyển IOST sang một sàn khác.

Chuyển IOST giữa các sàn là câu hỏi rất hay gặp, thường dưới dạng “chuyển từ Bitkub sang Binance”. Chi tiết mấu chốt là memo. Các sàn dùng chung một tài khoản nạp IOST cho mọi người và phân biệt từng người dùng bằng memo, nên một lệnh chuyển thiếu memo có thể “lạc” vào tài khoản chung của sàn. Bài hướng dẫn chuyển IOST của chúng tôi nói rõ các lỗi memo thường gặp và cách xử lý. Phí rút IOST và các mạng mà Bitkub hỗ trợ nằm sau lớp kiểm tra chống bot trên website, nên chúng tôi không xác nhận được; hãy xem trong ứng dụng trước khi gửi. Cũng nhớ kiểm tra cả hai sàn đang mở chuyển IOST. Nhiều sàn đã tạm dừng nạp và rút IOST trong vài ngày quanh đợt nâng cấp mạng v4.0.0 vào tháng 10/2026.

Thuế: miễn thuế lãi vốn giai đoạn 2025–2029

Quy định cấp Bộ số 399, đăng Công báo Hoàng gia ngày 5/9/2025, miễn thuế thu nhập cá nhân cho phần lãi từ việc bán tiền mã hóa hoặc token số. Điều kiện then chốt là nơi giao dịch: lệnh bán phải đi qua sàn, môi giới hoặc đại lý được SEC cấp phép. Quy định áp dụng cho các giao dịch chuyển nhượng từ 1/1/2025 đến 31/12/2029.

Các trường hợp loại trừ cũng quan trọng không kém. Lãi phát sinh trên nền tảng nước ngoài hoặc chưa có phép, qua giao dịch P2P hay trong DeFi đều không được miễn, và ưu đãi chỉ dành cho cá nhân, không dành cho doanh nghiệp. Vậy nếu bạn mua IOST trên Bitkub rồi sau đó bán lại lấy baht cũng trên Bitkub, phần lãi nằm trong diện miễn thuế. Nếu bạn bán chính số IOST đó trên một ứng dụng nước ngoài chưa có phép, phần lãi không được miễn và các quy định thuế thu nhập thông thường sẽ áp dụng. Cục Thuế Thái Lan là cơ quan có thẩm quyền quyết định quy định áp dụng thế nào với trường hợp của bạn. Trang này chỉ là thông tin chung, không phải tư vấn thuế.

So với Việt Nam, cách tiếp cận khác hẳn. Ở Việt Nam, Thông tư 32/2026/TT-BTC thu 0,1% trên giá trị mỗi lần chuyển nhượng qua tổ chức được cấp phép, dù lãi hay lỗ, còn Thái Lan miễn hẳn thuế trên phần lãi nếu bạn giao dịch trên sàn có phép. Cả hai nước đều dùng chính sách thuế để kéo người dùng về với nền tảng hợp pháp, chỉ là bằng hai cách khác nhau.

Bitkub và airdrop IOST 3.0

Khi IOST chuyển sang IOST 3.0, lớp Layer 2 trên BNB Chain, một nửa trong tổng số 1,7056 tỷ IOST airdrop được phân bổ cho các sàn, dựa trên snapshot lúc 00:00 UTC ngày 15/3/2025. Bitkub có tham gia. Theo các thông báo của Bitkub được báo chí chuyên ngành đưa tin, người dùng giữ ít nhất 1.000 IOST trên Bitkub tại thời điểm snapshot sẽ nhận phần thưởng. Đợt trả đầu tiên gộp bốn tháng một lúc, sau đó là các đợt hằng tháng. Đợt thứ mười một được ghi nhận vào ngày 27/5/2026 và đợt thứ mười hai vào ngày 30/6/2026.

Có hai điểm thực tế. Thứ nhất, bạn không cần nhận thủ công gì trên Bitkub; sàn tự cộng vào tài khoản đủ điều kiện. Thứ hai, IOST mua sau snapshot không được tính, nên airdrop không phải lý do để mua bây giờ. Bitkub cũng có “tiền lệ” ở mảng này: sàn từng hỗ trợ đợt airdrop Donnie Finance (DON) đầu tiên cho người giữ IOST, với snapshot lúc 11:30 giờ Thái ngày 25/2/2021. Bất kỳ ai hứa hẹn một “đợt airdrop IOST mới của Bitkub” qua đường link hay tin nhắn riêng đều là lừa đảo. Bài hướng dẫn airdrop IOST giải thích chương trình chính thức vận hành ra sao.

Vì sao người Thái gọi IOST là “เหรียญยาย”

Chỉ cần lướt các hội nhóm crypto Thái hay YouTube vài phút, bạn sẽ thấy IOST được gọi là เหรียญยาย, nghĩa là “đồng coin của bà”, đôi khi là เหรียญคุณยาย. Nó còn có tên เหรียญขวัญใจมหาชน, đại ý “đồng coin được đại chúng yêu thích”. Biệt danh này có thật và rất phổ biến, và đã xuất hiện trong một bài đăng trên Blockdit từ năm 2022.

Còn nguồn gốc thì không rõ ràng bằng. Lời giải thích duy nhất chúng tôi tìm được là một bài đăng mạng xã hội của tài khoản tài chính Thái Stocker Day vào tháng 4/2024. Bài viết nói biểu đồ IOST chạy kiểu “slow life”: tăng chậm rãi và giảm với “tốc độ của bà”. Có những giả thuyết khác được truyền tai nhau, như IOST rẻ đến mức bà nào cũng mua được, hay nhà đầu tư nhỏ lẻ Thái đã ôm nó từ khi niêm yết năm 2018, nhưng chúng tôi không tìm thấy nguồn nào cho các giả thuyết đó. Điều kiểm chứng được là lịch sử lâu dài: IOST/THB có mặt trên Bitkub từ tháng 11/2018, là một trong những cặp đầu tiên của sàn. Trên danh sách ví lớn của IOST, có vài tài khoản lớn mang tên bkiost0x nhiều khả năng thuộc về Bitkub, dù đó chỉ là suy luận của chúng tôi. Để hiểu toàn cảnh câu chuyện IOST, hãy đọc bài IOST là gì.

Sàn nước ngoài, CEX.IO và ý nghĩa của “chưa có phép”

Ngày 28/6/2025, Bộ Kinh tế số và Xã hội Thái Lan bắt đầu chặn truy cập Bybit, OKX, CoinEx, XT.COM và 1000X theo sắc lệnh về tội phạm công nghệ, sau khi SEC chỉ ra đây là các nền tảng chưa có phép. Các vụ việc khác tiếp nối, trong đó có đơn tố cáo nhắm vào Vcex.io vào tháng 10/2026. Vcex.io là một công ty khác hẳn CEX.IO, đừng nhầm lẫn hai cái tên này.

CEX.IO, sàn hoạt động lâu năm từ năm 2013, không nằm trong nhóm bị chặn và trên giấy tờ vẫn nhận người dùng Thái đăng ký. Sàn này không có giấy phép của SEC Thái Lan, và người dùng châu Á ký hợp đồng với CEX OVRS LLC tại Nevis, đơn vị không có giấy phép nào ở châu Á. Với người cư trú tại Thái Lan, điều đó kéo theo hai hệ quả. Giao dịch ở đó là giao dịch trên một nền tảng nước ngoài chưa có phép, và lãi phát sinh ở đó không được hưởng miễn thuế 2025–2029. CEX.IO cũng không niêm yết IOST, không có PromptPay, và chỉ nạp bằng thẻ theo USD, EUR hoặc GBP, nên thẻ Thái sẽ bị quy đổi theo tỷ giá ngân hàng.

Lời khuyên của chúng tôi rất đơn giản. Nếu bạn sống ở Thái Lan, hãy dùng Bitkub hoặc Binance TH. Con đường mua bằng thẻ ở sàn nước ngoài chủ yếu hữu ích cho người ở ngoài Thái Lan, hoặc du khách không có tài khoản ngân hàng Thái. Họ có thể mua crypto bằng thẻ, chuyển sang một sàn có niêm yết IOST rồi mua tại đó. Nếu bạn là người Việt đang ở Việt Nam, hãy nhớ rằng con đường này vẫn chịu quy định của Nghị định 284/2026 về giao dịch trên nền tảng chưa được cấp phép.

Không cư trú tại Thái Lan? Lấy crypto trước

CEX.IO không niêm yết IOST. Du khách và người ở nước ngoài có thể mua crypto bằng thẻ tại đó, chuyển sang một sàn có IOST rồi đổi. Người cư trú tại Thái Lan nên ở lại với các sàn được SEC cấp phép.

Lấy crypto trước, IOST sau

CEX.IO không được SEC Thái Lan cấp phép. Giao dịch trên sàn được SEC cấp phép như Bitkub có thể được miễn thuế lãi vốn tại Thái Lan; giao dịch ở nơi khác thì không.

Du khách còn một lựa chọn nữa trên giấy tờ. Tháng 8/2025, Bộ Tài chính, SEC và Ngân hàng Trung ương Thái Lan công bố sandbox 18 tháng mang tên TouristDigiPay. Chương trình cho phép du khách nước ngoài đổi tiền mã hóa sang baht qua một đơn vị được cấp phép và tiêu bằng mã QR tại các cửa hàng, không được rút tiền mặt. Chúng tôi chưa xác nhận được chương trình đang vận hành rộng đến đâu và những đơn vị nào tham gia, nên hãy kiểm tra trước khi trông cậy vào nó.

Những rủi ro cần lưu ý tại Thái Lan

Tập trung vào một sàn. Bitkub chính là thị trường baht của IOST, nên chuyện quản trị ở Bitkub rất quan trọng. Tháng 7/2026, báo chí đưa tin SEC đã nộp đơn tố cáo hình sự Bitkub Online và hai cựu giám đốc. Đơn tố cáo liên quan đến các báo cáo vốn khả dụng năm 2021, bị cho là đã che giấu một vụ trộm khoảng 1,7 tỷ baht. Bitkub cho biết các nhà đồng sáng lập đã bù lại tài sản bị đánh cắp và không khách hàng nào mất tiền. Bài đánh giá Bitkub của chúng tôi phân tích vụ việc này chi tiết.

Kẻ quảng bá giả mạo. SEC không chỉ nhắm vào các sàn chưa có phép mà còn xử lý cả những người quảng bá cho chúng. Nếu một nhóm Facebook, nhóm chat LINE hay một người có ảnh hưởng ra sức mời chào một ứng dụng không có trong sổ đăng ký, đó là dấu hiệu đáng ngờ. Airdrop IOST giả, token BEP-20 nhái tên và tin nhắn tự xưng “bộ phận hỗ trợ” cũng rất phổ biến; bài IOST có an toàn không liệt kê các kiểu lừa thường gặp.

Vcex.io không phải CEX.IO. Tra sổ SEC đi!

Rủi ro giá. Biệt danh thì vui, nhưng biểu đồ thì không. IOST đang giao dịch thấp hơn hơn 99% so với đỉnh tháng 1/2018, và những cú tăng vọt trong năm 2026 đều bị xóa sạch chỉ sau vài ngày. Hãy định cỡ vị thế cho phù hợp, và đọc bài triển vọng giá IOST để biết những yếu tố tác động đến giá. Muốn so Thái Lan với các nước láng giềng, trang IOST tại châu Á đặt mọi quốc gia cạnh nhau, còn trang IOST tại Indonesia cho thấy một thị trường có quy định thuế vận hành theo cách rất khác.