Tokenomics ของ IOST: เหรียญมีทั้งหมดกี่เหรียญ และใครถือมากที่สุด

Tokenomics ของ IOST สรุปได้เป็นข้อเท็จจริงสามข้อ ข้อแรก อุปทานโตเกินกว่า 21,000 ล้าน IOST ที่มีตอนเปิดตัวไปมากแล้ว ข้อสอง IOST 3.0 เพิ่มกองเหรียญก้อนที่สองขนาดใหญ่บน BNB Chain ที่จะทยอยปล่อยต่อไปอีกหลายปี ข้อสาม บัญชีจำนวนหยิบมือ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นกระดานเทรด ถือเหรียญส่วนใหญ่บนเชนเดิม รายละเอียดจริงยุ่งกว่าตัวเลขพาดหัวตัวไหน ๆ คู่มือนี้จึงไล่ทีละเรื่อง ถ้าคุณมาที่นี่เพราะค้นว่า “IOST มีกี่เหรียญ” คำตอบสั้นอยู่ในหัวข้อแรกเลย

IOST มีทั้งหมดกี่เหรียญ

ไม่มีคำตอบเดียว เพราะตอนนี้ IOST อยู่บนสองเครือข่าย เชน L1 ดั้งเดิมที่รันมาตั้งแต่กุมภาพันธ์ 2019 มีโทเคนเนทีฟที่ตั้งเพดานไว้ที่ 90,000 ล้าน IOST เมื่อเราอ่านข้อมูลโทเคนจากเชนโดยตรง มีเหรียญถูกสร้างแล้วราว 32,600 ล้าน แยกจากนั้น สัญญา IOST แบบ BEP-20 บน BNB Chain ที่ดีพลอยสำหรับ IOST 3.0 เมื่อ 8 มีนาคม 2025 รายงานอุปทานรวมราว 22,400 ล้าน ซึ่งรวมเหรียญใหม่ 21,320 ล้านเหรียญที่ออกตอนเปิดตัว IOST 3.0 แล้ว

ต่อมาคือเว็บรวมราคา CoinGecko และ CoinMarketCap ต่างแสดงอุปทานหมุนเวียนราว 36,700 ล้าน IOST และ CoinMarketCap แสดงอุปทานรวมราว 49,200 ล้าน แต่ไม่มีใครอธิบายว่าได้ตัวเลขมาอย่างไร ตารางด้านล่างวางตัวเลขทั้งหกชุดไว้เทียบกัน ตัวเลขเหล่านี้ขยับตามเวลา ให้มองเป็นค่าประมาณ และเช็กตัวเลขฝั่ง L1 ได้ที่ IOST Explorer

หมายเหตุสำหรับผู้อ่านไทย: เอกสารภาษาอังกฤษใช้หน่วย billion ซึ่งเท่ากับพันล้าน ดังนั้น 32.6 billion คือ 32,600 ล้าน 21.32 billion คือ 21,320 ล้าน และ 90 billion คือ 90,000 ล้าน เราเขียนเป็นหน่วยล้านทั้งหน้าเพื่อให้อ่านง่าย ถ้าคุณเห็นเว็บอื่นเขียนว่า “IOST มี 90 พันล้านเหรียญ” ก็คือตัวเลขเดียวกับเพดาน 90,000 ล้านในหน้านี้ ไม่ใช่จำนวนที่หมุนเวียนจริง

ทำไมตัวเลขอุปทานถึงบวกกันไม่ลงตัว

ถ้าเอาอุปทาน L1 บวกอุปทานบน BNB Chain จะได้ราว 55,000 ล้าน IOST แต่ตัวเลขนี้ไม่ใช่ของจริง ด้วยเหตุผลสามข้อ ข้อแรก มีเหรียญบางส่วนที่อยู่ทั้งสองฝั่ง เมื่อ IOST ย้ายจาก L1 ไป BNB Chain ผ่าน iBridge เหรียญบน L1 จะถูกเก็บไว้ในบัญชีคัสโตดี้ ขณะที่โทเคน BEP-20 ถูกปล่อยออกบน BNB Chain บัญชี L1 ชื่อ swap_total ถือ IOST ราว 1,100 ล้านเหรียญ ซึ่งใกล้เคียงกับส่วนของอุปทาน BEP-20 ที่เกิน 21,320 ล้าน ดูเหมือนเป็นทุนสำรองของบริดจ์ แต่เรายืนยันอย่างเป็นทางการไม่ได้

ข้อสอง เหรียญใหม่ 21,320 ล้านส่วนใหญ่ยังไม่เข้าสู่การหมุนเวียน มันอยู่ในตารางเวสติ้งที่ยาวตั้งแต่ 12 ถึง 60 เดือน จึงไหลเข้าตลาดทีละน้อย ข้อสาม เว็บรวมราคาใช้กฎของตัวเองชัดเจน ตัวเลข 36,700 ล้านของ CoinGecko ใกล้เคียงกับอุปทาน L1 บวกเหรียญบน BNB Chain ส่วนที่ปลดล็อกแล้ว แต่นั่นเป็นการเดาของเรา ไม่ใช่วิธีที่เผยแพร่ ส่วนอุปทานรวม 49,200 ล้านของ CoinMarketCap ก็ไม่ตรงกับผลบวกง่าย ๆ แบบไหนที่เราหาเจอ

ยังมีคำถามที่ค้างอยู่อีกข้อ เพดาน 90,000 ล้านเป็นของสัญญาโทเคนบน L1 เราไม่พบคำอธิบายทางการว่าการออกเหรียญ BEP-20 นับรวมในเพดานนี้หรือไม่ ถ้าคุณเห็นเว็บไหนบอก “อุปทาน IOST” ละเอียดถึงเหรียญสุดท้าย ให้ถามว่านับบนเชนไหนและใช้วิธีอะไร เรามองว่าตัวเลขบน L1 ตัวเลขบน BNB Chain และตารางเวสติ้ง เมื่อดูรวมกันจะเล่าเรื่องจริงได้ดีที่สุด ส่วนตัวเลขของเว็บรวมราคาเป็นแค่บทสรุปคร่าว ๆ ของทั้งหมดนั้น อยากเข้าใจว่าสองเครือข่ายเชื่อมกันอย่างไร อ่าน IOST 3.0 คืออะไร

การจัดสรรของ IOST 3.0: เหรียญใหม่ 21,320 ล้านเหรียญ

การเปลี่ยนแปลงอุปทานครั้งใหญ่ที่สุดของ IOST มาพร้อม IOST 3.0 แผนที่ผ่านการโหวตธรรมาภิบาลรอบสองเมื่อ 12 มกราคม 2025 และเปิดตัวเมื่อ 8 มีนาคม 2025 สร้าง IOST ใหม่ 21,320 ล้านเหรียญบน BNB Chain ซึ่งพอ ๆ กับจำนวนเหรียญทั้งหมดที่มีตอน genesis โมเดลเศรษฐศาสตร์ทางการแบ่งเหรียญออกเป็นหกกอง แต่ละกองมีตารางปล่อยของตัวเอง

รางวัลโหนดได้ส่วนแบ่งมากที่สุด 60% ปล่อยตลอด 60 เดือน เอกสารเรียกว่ารางวัลโหนด PayPIN ส่วนสื่อเรียกว่ารางวัล validator แอร์ดรอปและ StakeDrop ได้ 20% ตลอด 48 เดือน ก้อนนี้ครอบคลุมแอร์ดรอป 1,705.6 ล้าน IOST ที่แบ่งเท่ากันระหว่างผู้ถือบน L1 ที่มีอย่างน้อย 1,000 IOST กับผู้ใช้กระดานเทรด โดยจ่ายทยอย 48 เดือนนับจากสแนปช็อตวันที่ 15 มีนาคม 2025 ผู้ใช้ Bitkub ในไทยก็ได้รับแบบรายเดือนผ่านกระดาน นอกจากนี้ยังมี 1,492.4 ล้าน IOST สำหรับ StakeDrop สองซีซัน คู่มือแอร์ดรอป IOST และ คู่มือสเตก IOST อธิบายว่าผู้ถือได้รับเหรียญเหล่านี้อย่างไร

ส่วนที่เหลือเล็กกว่า แรงจูงใจชุมชน PayFi ได้ 8% และทุนนักพัฒนา 5% ปล่อยตลอด 36 เดือนทั้งคู่ Nexus DAO ได้ 4% ตลอด 48 เดือน อธิบายว่าเป็นเงินดำเนินงานและกองสำหรับโหวตเบิร์นรายไตรมาส เราไม่พบแดชบอร์ดหรือสัญญาสาธารณะที่แสดงว่า DAO นี้ทำงานจริง ทีมงานได้ 3% ล็อกไว้ 12 เดือนแล้วปล่อยตลอด 36 เดือน ในทางปฏิบัติแปลว่ามี IOST ใหม่ไหลเข้าตลาดทุกเดือนไปอีกหลายปี ถ้าความต้องการไม่โตตาม การปล่อยเหรียญสม่ำเสมอแบบนี้จะถ่วงราคา ดังที่ ราคา IOST ย้อนหลัง ปี 2025 และ 2026 แสดงให้เห็น

ดูตัวเลขอุปทานแล้วยังสนใจ IOST อยู่ไหม

ในไทย คุณซื้อ IOST เป็นเงินบาทได้บน Bitkub ที่ได้รับใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. ส่วนตลาด IOST นอกไทย ญี่ปุ่น และเกาหลี ส่วนใหญ่เทรดกับสเตเบิลคอยน์ กระดานเทรดที่เปิดมาตั้งแต่ปี 2013 ขายคริปโตด้วยบัตรได้ แต่ไม่ได้รับใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. ไทย จากนั้นค่อยแลกเป็น IOST บนกระดานที่ลิสต์เหรียญ

เปิดบัญชีเลย

CEX.IO ไม่ได้รับใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. ไทย การซื้อขายบนศูนย์ซื้อขายที่ได้รับอนุญาต เช่น Bitkub อาจได้สิทธิ์ยกเว้นภาษีกำไรจากการขาย แต่การซื้อขายบนแพลตฟอร์มอื่นไม่ได้สิทธิ์นี้

เงินเฟ้อ: ปีละ 2% หรือฮาล์ฟวิ่งทุกปี?

เอกสารทางการขัดแย้งกันเองในเรื่องนี้ และเราขอบอกตรง ๆ แทนที่จะเลือกเชื่อฝั่งใดฝั่งหนึ่ง เอกสารนักพัฒนาของ L1 ระบุ การออกเหรียญปีละ 2% แบบทบต้น ครึ่งหนึ่งเป็นรางวัลบล็อกให้ผู้ผลิตบล็อก อีกครึ่งเป็นรางวัลโหวตที่แบ่งระหว่างโหนดกับผู้โหวต หน้าโมเดลเศรษฐศาสตร์เดียวกันยังพูดถึงมูลนิธิที่ออกเหรียญอีก 1% เพื่อให้รางวัลผู้มีส่วนร่วมในชุมชน ซึ่งจะทำให้รวมใกล้ 3% ส่วนเอกสาร IOST 3.0 รุ่นใหม่บอกอีกแบบ คือมีอุปทานตั้งต้น 21,000 ล้าน IOST และจ่ายรางวัลบล็อกใน รูปแบบลดครึ่งหนึ่งทุกปี สองโมเดลนี้อธิบายเชนเดียวกันพร้อมกันไม่ได้

ตัวเชนเองไม่ตรงกับทั้งสองแบบ ถ้าเริ่มจาก 21,000 ล้านตอนเปิดตัวปี 2019 แล้วทบต้น 2% ราว 7.7 ปี จะได้ราว 24,500 ล้าน IOST ต่อให้ใช้ 3% ก็ได้ราว 26,400 ล้าน แต่ L1 รายงานจริงราว 32,600 ล้าน แปลว่าเคยมีการออกเหรียญเพิ่มในบางช่วง หรือพารามิเตอร์ถูกเปลี่ยนโดยไม่มีเอกสารชัดเจน ธุรกรรมรางวัลบล็อกจริงยังออกเหรียญราว 5.09 IOST ต่อบล็อก มากกว่าราว 3.3 IOST ที่เอกสารระบุ สรุปแบบตรงไปตรงมา: อุปทาน L1 โตอย่างน้อยปีละไม่กี่เปอร์เซ็นต์ อุปทานบน BNB Chain โตตามการปลดล็อกเวสติ้ง และอัตราเงินเฟ้อตามเอกสารเชื่อถือไม่ได้

การเบิร์น IOST: ถูกทำลายไปจริงเท่าไร

IOST มีกลไกเบิร์น แต่เล็กมากเมื่อเทียบกับการออกเหรียญ บน L1 โปรโตคอลเบิร์นค่าธรรมเนียม 2% ที่เก็บตอนคุณซื้อ RAM และแก๊สที่ธุรกรรมใช้ไปจะถูกทำลายแทนการจ่ายให้ใคร ด้วยกิจกรรมบนเชนในแต่ละวันที่น้อยมาก การเบิร์นส่วนนี้จึงจิ๋ว บัญชีเบิร์นบน L1 ชื่อ deadaddr ถือ IOST ราว 1.16 ล้านเหรียญ

การเบิร์นก้อนใหญ่ครั้งเดียวที่มีเอกสารยืนยันเกิดขึ้นเมื่อ 8 กันยายน 2026 ตอนที่มูลนิธิประกาศว่าได้เบิร์น IOST 70 ล้านเหรียญ จากการออกเหรียญ ERC-20 รุ่นเก่า สัญญา ERC-20 เดิมยังรายงานอุปทานรวม 21,000 ล้าน ซึ่งบ่งว่าเหรียญถูกส่งไปที่อยู่เผาทิ้ง ไม่ได้ถูกลบออกโดยตัวสัญญา เทียบขนาดดู 70 ล้านคิดเป็นราว 0.3% ของเหรียญใหม่ 21,320 ล้านของ IOST 3.0 ราคาพุ่งราวสามเท่าในวันถัดมาแล้วคืนกำไรหมดภายในไม่กี่วัน เอกสาร IOST 3.0 ยังพูดถึงการเบิร์นจาก MEV การเบิร์นของระบบนิเวศ และการเบิร์นรายไตรมาสที่ DAO โหวต โดยคาดไว้ราว 8 ล้านดอลลาร์ต่อปีภายในสิ้นปี 2025 แต่ด้วยการใช้งาน Layer 2 ที่แทบเป็นศูนย์ เราไม่พบอะไรที่สนับสนุนการคาดการณ์นั้น

ผู้ถือรายใหญ่: IOST กระจุกตัวแค่ไหน

ทำเนียบผู้ถือบน L1 ใน IOSTSCAN แสดงว่ามีราว 641,700 บัญชีที่ถือ IOST แต่การถือครองกระจุกตัวมาก ตอนที่เราตรวจ บัญชี 10 อันดับแรกถือราว 72% ของอุปทาน L1 อันดับ 20 แรกถือราว 82% อันดับ 50 แรกราว 93% และอันดับ 100 แรกเกือบ 97% ดูน่ากลัว แต่บัญชีใหญ่ ๆ ส่วนใหญ่เป็นกระเป๋าคัสโตดี้ของกระดานเทรด ซึ่งถือเหรียญแทนลูกค้าจำนวนมากพร้อมกัน

บัญชีเดี่ยวที่ใหญ่ที่สุดคือ dunamuiost ถือราว 9,700 ล้าน IOST คิดเป็นราว 30% ของอุปทาน L1 ชื่อบัญชีชี้ไปที่ Dunamu บริษัทผู้ให้บริการกระดานเทรดเกาหลี Upbit จึงน่าจะเป็นบัญชีคัสโตดี้ของ Upbit สำหรับ IOST ที่ลูกค้าถืออยู่ ไม่ใช่ของคนคนเดียว ข้อนี้สอดคล้องกับสิ่งที่เรารู้เกี่ยวกับตลาด Upbit เปิดตลาด KRW มาตั้งแต่ปี 2018 และเป็นหนึ่งในสองแหล่งเทรด IOST ที่ใหญ่ที่สุด พูดอีกแบบคือ IOST ก้อนใหญ่เป็นของเทรดเดอร์รายย่อยชาวเกาหลีผ่านกระดานเดียว อ่านฝั่งนั้นต่อได้ที่ IOST ในเกาหลีใต้ และ รีวิว Upbit

กระดานเดียว ถือเกือบหนึ่งในสามของเชน

บัญชี dunamuiost ที่เชื่อมโยงกับผู้ให้บริการ Upbit ถือ IOST บน L1 ราว 30% แทนผู้ใช้ของกระดาน

บัญชีอันดับสองคือคำถามที่ยังไม่มีคำตอบ how9keb7u ถือราว 8,100 ล้าน IOST หรือราว 25% ของอุปทาน L1 และไม่มีป้ายชื่อสาธารณะ เราระบุเจ้าของไม่ได้ ถัดจากนั้นเป็นบัญชีหลายบัญชีที่ดูเหมือนกระดานเทรดหรือโครงสร้างพื้นฐาน ได้แก่ swap_total ที่น่าจะเป็นทุนสำรองของบริดจ์ iost_ok115 ที่อาจเป็นของ OKX gateiohot ที่ติดป้ายว่าเป็นของ Gate และกลุ่มบัญชี bkiost0x ที่น่าจะเป็นของ Bitkub กระดานเงินบาทของคนไทย ป้ายเหล่านี้อนุมานจากชื่อบัญชี ไม่ใช่การเปิดเผยข้อมูลที่ยืนยันแล้ว

ข้อนี้มีความหมายกับผู้ถือชาวไทยโดยตรง ถ้าบัญชี bkiost0x เป็นของ Bitkub จริง IOST ที่คนไทยซื้อบนคู่ IOST/THB ก็ถูกเก็บรวมไว้ในกระเป๋าของกระดาน เหมือนที่ผู้ใช้ Upbit ฝากไว้กับ dunamuiost นอกจากนี้ แอร์ดรอปของ IOST 3.0 ที่ Bitkub จ่ายให้ลูกค้าเป็นรายเดือนก็ทยอยเพิ่มเหรียญที่พร้อมขายเข้าตลาดเงินบาททุกเดือน ผู้รับบางคนถือต่อ บางคนขายทันที แรงขายส่วนนี้เล็กเมื่อเทียบกับทั้งตลาด แต่ก็เป็นส่วนหนึ่งของภาพที่ควรรู้ ตารางจ่ายและเงื่อนไขอยู่ใน คู่มือแอร์ดรอป IOST

มีบทเรียนที่ใช้ได้จริงสองข้อ ข้อแรก คัสโตดี้ของกระดานเทรดไม่ใช่การกระจายศูนย์ ถ้ากระดานเดียวระงับการถอนหรือเปลี่ยนการลิสต์ อุปทานก้อนใหญ่จะได้รับผลพร้อมกันทันที ข้อสอง วาฬที่ไม่มีป้ายชื่อคือสิ่งที่ไม่รู้จริง ๆ อาจเป็นกองทุน กระเป๋าที่เกี่ยวกับมูลนิธิ หรือผู้รับฝากเหรียญอีกราย เรายังตรวจการกระจุกตัวของ IOST แบบ BEP-20 บน BNB Chain ไม่ได้ ภาพนี้จึงครอบคลุมเฉพาะ L1 คุณค้นบัญชีไหนก็ได้ด้วยตัวเองใน IOST Explorer และ คู่มือความเสี่ยงของ IOST วางเรื่องการกระจุกตัวไว้คู่กับสัญญาณอันตรายอื่น ๆ